{"id":1963,"date":"2025-09-22T17:09:00","date_gmt":"2025-09-22T15:09:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.com\/?page_id=1963"},"modified":"2025-09-22T11:20:39","modified_gmt":"2025-09-22T09:20:39","slug":"1963-2","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.reunion68.com\/?page_id=1963","title":{"rendered":"Rosz Haszana"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/strong><\/span><\/h5>\n

Rosz Haszana<\/span><\/strong><\/h4>\n

SZANA TOWA – wszystkim rodzinom Reunion’68.<\/strong><\/span><\/strong><\/h4>\n
\n

\"\"<\/p>\n

\n

\"\"<\/p>\n

Rosz Haszana to pocz\u0105tek \u017cydowskiego roku, rocznica stworzenia \u015bwiata i jedno z najwa\u017cniejszych \u015bwi\u0105t w \u017cydowskim kalendarzu. Obchodzone jest pierwszego i drugiego dnia miesi\u0105ca Tiszrei. W tym roku (wed\u0142ug kalendarza gregoria\u0144skiego) rozpocznie si\u0119 w 22 wrzesnia po zachodzie s\u0142o\u0144ca. Wed\u0142ug kalendarza \u017cydowskiego zako\u0144czy si\u0119 rok 5785 i zacznie 5786. W Rosz Haszana B\u00f3g ocenia ludzi i zapisuje ich losy w dw\u00f3ch ksi\u0119gach: w Ksi\u0119dze \u017bycia \u2013 sprawiedliwych i w Ksi\u0119dze \u015amierci \u2013 zatwardzia\u0142ych grzesznik\u00f3w. Wszystkich pozosta\u0142ych B\u00f3g jeszcze os\u0105dzi i zdecyduje o ich losach. Tym ostatnim wyznacza si\u0119 czas na popraw\u0119 do Jom Kipur (Dnia Pojednania). Dziesi\u0119\u0107 dni dziel\u0105ce Rosz Haszana od Jom Kipur to tzw. Jamim Noraim (Straszne Dni). St\u0105d \u017cyczenia \u201eOby\u015bcie zostali zapisani na dobry rok\u201d sk\u0142adane w dniu nowego roku.<\/span><\/p>\n

“Kiedy\u015b, w p\u00f3\u017any wiecz\u00f3r letni, rabbi Icchak Meir przechadza\u0142 si\u0119 ze swoim wnukiem po dziedzi\u0144cu uczelni. Ksi\u0119\u017cyc by\u0142 na nowiu, zaczyna\u0142 si\u0119 pierwszy dzie\u0144 miesi\u0105ca Elul. Cadyk zapyta\u0142, czy d\u0119to dzi\u015b w r\u00f3g, jak to nale\u017cy czyni\u0107 na miesi\u0105c przed Nowym Rokiem. Po czym rzek\u0142: “Kiedy kto\u015b jest przyw\u00f3dc\u0105, musi mie\u0107 wszystko, co potrzeba: uczelni\u0119 i pok\u00f3j, i sto\u0142y, i krzes\u0142a, kto\u015b musi by\u0107 zarz\u0105dc\u0105, kto\u015b s\u0142u\u017c\u0105cym i tak dalej. I wtedy przychodzi z\u0142y przeciwnik i wyci\u0105ga tkwi\u0105cy najg\u0142\u0119biej punkcik, a wszystko inne pozostaje nadal jak by\u0142o, i ko\u0142o kr\u0119ci si\u0119, tylko brak tego najg\u0142\u0119biej tkwi\u0105cego punkcika”. Rabbi podni\u00f3s\u0142 g\u0142os: “Ale z Bo\u017c\u0105 pomoc\u0105 nie wolno dopu\u015bci\u0107, aby to si\u0119 zdarzy\u0142o”.<\/span><\/p>\n

[Buber M., Opowie\u015bci chasyd\u00f3w, prze\u0142. P.Hertz, W Drodze, Pozna\u0144 1986, s. 275]<\/em><\/span><\/p>\n


\nRabbi Icchak Meir z G\u00f3ry Kalwarii wskaza\u0142 na “tkwi\u0105cy najg\u0142\u0119biej punkcik” – punkt, z kt\u00f3rego wyrasta ca\u0142y \u017cydowski \u015bwiat; na tajemnic\u0119 tego, co dzieje si\u0119 mi\u0119dzy Bogiem a cz\u0142owiekiem. Mi\u0119dzy Bogiem a dusz\u0105 ludzk\u0105. Straszne Dni (Jamim Noraim), czyli Dziesi\u0119\u0107 Dni Pokuty (Aseret Jemaj Tszuwa) to czas s\u0105du Boga nad \u015bwiatem i lud\u017ami, szczeg\u00f3lny okres pokuty i skruchy (hebr. tszuwa – wyznanie winy i wyra\u017cenie \u017calu). Intymnie prze\u017cywany, zajmuje najwa\u017cniejszy odcinek okr\u0119gu symbolicznego ko\u0142a wieczno\u015bci i cyklu \u017cycia, poniewa\u017c wtedy w\u0142a\u015bnie odradza si\u0119 ono duchowo i religijnie. Dni Pokuty przypadaj\u0105 na tiszri – si\u00f3dmy miesi\u0105c kalendarza hebrajskiego. Rozpoczynaj\u0105 si\u0119 pierwszego tiszri, w Nowy Rok (Rosz Haszana), w Polsce zwany r\u00f3wnie\u017c, jak w tytule znanego obrazu Aleksandra Gierymskiego, “\u015bwi\u0119tem tr\u0105bek”, a ko\u0144cz\u0105 dziesi\u0105tego, w Dzie\u0144 Pojednania (Jom Kipur). Tego dnia Moj\u017cesz przyni\u00f3s\u0142 Izraelitom drugie Tablice Praw – znak przebaczenia Boga za grzech “z\u0142otego cielca”.<\/span><\/p>\n

Ca\u0142y poprzedni miesi\u0105c elul przeznaczony jest na to, by cz\u0142owiek poprzez pokut\u0119 przygotowa\u0142 si\u0119 do przyj\u0119cia Bo\u017cego wyroku, kt\u00f3ry zgodnie z tradycj\u0105 \u017cydowsk\u0105 zapada pomi\u0119dzy Rosz Haszana a Jom Kipur, przed\u0142u\u017caj\u0105c \u017cycie ludzkie na nast\u0119pny rok lub ko\u0144cz\u0105c je w czasie jego trwania. W tym czasie, jak czytamy w pismach chasydzkich, nawet “ryba dr\u017cy w strumieniu”.<\/span><\/p>\n

Cytowana opowie\u015b\u0107 przypomina, \u017ce od pierwszego dnia miesi\u0105ca elul – tak jak w Nowy Rok (za wyj\u0105tkiem sytuacji, gdy kt\u00f3ry\u015b z dni Rosz Haszana przypada na sobot\u0119, co wyklucza u\u017cycie rogu) i na koniec Dnia Pojednania – nale\u017cy s\u0142ucha\u0107 szofaru (to micwa, obowi\u0105zek \u017byda), rogu baraniego, z kt\u00f3rego musz\u0105 wydobywa\u0107 si\u0119 \u015bci\u015ble okre\u015blone tony. Barani r\u00f3g upami\u0119tnia ofiar\u0119 Abrahama (rogi wo\u0142u czy krowy jako symbole grzechu “z\u0142otego cielca” nie mog\u0105 by\u0107 u\u017cyte), jego krzywa linia oznacza, \u017ce cz\u0142owiek ugina sw\u0105 wol\u0119 przed Bogiem, a d\u0104wi\u0119ki jak gdyby otwieraj\u0105 bramy Nieba, symbolizuj\u0105 Bo\u017ce mi\u0142osierdzie oraz budz\u0105 ludzkie sumienia i wzywaj\u0105 do skruchy. Jak czytamy w jednym z opowiada\u0144 Icchoka Pereca, “po d\u0119ciu w szofar piorun traci na ca\u0142y rok w\u0142adz\u0119 nad nami…”…<\/span><\/p>\n

Rabbi Pinchas powiedzia\u0142: “W Nowy Rok B\u00f3g trwa w ukryciu, kt\u00f3re zwie si\u0119 > zasiadaniem na tronie < i ka\u017cdy mo\u017ce Go widzie\u0107 zale\u017cnie od w\u0142asnego usposobienia: jeden w p\u0142aczu, inny w modlitwie, a zn\u00f3w inny w pie\u015bni pochwalnej”.<\/span><\/p>\n

[Buber M., Opowie\u015bci chasyd\u00f3w, prze\u0142. P.Hertz,W Drodze, Pozna\u0144 1986, s. 124]<\/em><\/span><\/p>\n


\nRabbi Pinchas z Korca, ucze\u0144 Baal Szem Towa, przywo\u0142a\u0142 wywodz\u0105c\u0105 si\u0119 z Tory, tradycyjn\u0105 my\u015bl o Bogu zasiadaj\u0105cym na tronie, by zdecydowa\u0107 o losie ka\u017cdego cz\u0142owieka. Ten – w p\u0142aczu, modlitwie lub w pie\u015bni pochwalnej – “widzi” Go wtenczas jako Kr\u00f3la \u015awiat\u0142o\u015bci, przed kt\u00f3rym otwarte s\u0105 trzy ksi\u0119gi: \u017cycia, \u015bmierci oraz ta przeznaczona dla wszystkich oczekuj\u0105cych jeszcze przez dziesi\u0119\u0107 dni pokuty na rozstrzygni\u0119cie swego losu. W my\u015bl \u017cydowskiej tradycji nale\u017cy my\u015ble\u0107 o sobie jako o jednym z tych ostatnich i od Dnia S\u0105du (Yom Ha-Din), bo i tak nazywany jest Nowy Rok, skruch\u0119 sw\u0105 uczyni\u0107 jeszcze bardziej szczer\u0105. Ma to r\u00f3wnie\u017c przypomina\u0107 o nadej\u015bciu kresu \u017cycia, takiego, jakim znaj\u0105 go ludzie, o pocz\u0105tku ery mesja\u0144skiej i o Dniu S\u0105du ludzko\u015bci.<\/span><\/p>\n

Rosz Haszana jest wi\u0119c czasem, w kt\u00f3rym cz\u0142owiek prze\u017cywa sw\u0105 duchow\u0105 odnow\u0119 oraz pozostaje \u015bwi\u0119tem upami\u0119tniaj\u0105cym pocz\u0105tek aktu stworzenia \u015bwiata przez Boga (st\u0105d te\u017c od pierwszego tiszri rozpoczyna si\u0119 \u017cydowski nowy rok); \u015bwiata widzianego jednocze\u015bnie w perspektywie eschatologicznej (hebr. acharit ha-jamim, czyli “koniec dni”). W modlitwach przeznaczonych na Nowy Rok podkre\u015bla si\u0119 to, \u017ce B\u00f3g jest Stw\u00f3rc\u0105, Kr\u00f3lem i S\u0119dzi\u0105 wszystkiego, co powo\u0142a\u0142 do \u017cycia. Nawi\u0105zuj\u0105 one do trzech zasad judaizmu: wiary w Boga, w kar\u0119 b\u0105d\u0104 nagrod\u0119, jakie przeznacza On dla ludzi, oraz w objawienie (to d\u0104wi\u0119k rogu oznajmi\u0142, \u017ce Tora zosta\u0142a dana Hebrajczykom na g\u00f3rze Synaj).<\/span><\/p>\n

Wa\u017cna jest symbolika potraw, kt\u00f3re spo\u017cywa si\u0119 podczas uroczystej kolacji pierwszego wieczoru Rosz Haszana. Odmienna ni\u017c w inne \u015bwi\u0119ta, okr\u0105g\u0142a cha\u0142a, kt\u00f3r\u0105 stawia si\u0119 na \u015brodku sto\u0142u, oznacza pe\u0142ni\u0119, pomy\u015blno\u015b\u0107 oraz kolisty roczny cykl \u017cydowskiego \u017cycia. Kawa\u0142ki ciasta macza si\u0119 w miodzie, tak jak i plasterki marchwi oraz jab\u0142ek, by nast\u0119pny rok by\u0142 pomy\u015blny, r\u00f3wnie “s\u0142odki”. Konieczne s\u0105 daktyle, bo zgodnie z ich hebrajsk\u0105 nazw\u0105 (tamar) w czasie, kt\u00f3ry nadchodzi, “sko\u0144czy si\u0119 gorycz”. Podaje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c ryb\u0119 z zachowan\u0105 g\u0142ow\u0105, gdy\u017c Rosz Haszana jest jakby “g\u0142ow\u0105 roku” (hebr. rosz – g\u0142owa), a jedno z \u017cycze\u0144 noworocznych brzmi: “Niechaj B\u00f3g sprawi, \u017ceby\u015bmy byli g\u0142ow\u0105, a nie ogonem”, symbolicznym pocz\u0105tkiem a nie ko\u0144cem spraw nadchodz\u0105cego czasu. Z Rosz Haszana zwi\u0105zany jest tak\u017ce XIII-wieczny obyczaj taszlich (hebr. “wyrzucisz”), kt\u00f3ry odnosi si\u0119 do s\u0142\u00f3w Ksi\u0119gi Micheasza i kabalistycznego Zoharu. W noworoczne popo\u0142udnie \u017bydzi id\u0105 nad rzek\u0119 czy jezioro i z kieszeni wyrzucaj\u0105 do wody okruchy chleba – symbolicznie oczyszczaj\u0105 si\u0119 z grzech\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Pod koniec Dnia Pojednania rabbi Lewi Icchak powiedzia\u0142 do jednego ze swoich chasyd\u00f3w: “Wiem o co modli\u0142e\u015b si\u0119 w to \u015bwi\u0119to. Wczoraj z wieczora prosi\u0142e\u015b Boga, \u017ceby te tysi\u0105c rubli,kt\u00f3re zarabiasz w ci\u0105gu ca\u0142ego roku, da\u0142 ci od razu z jego pocz\u0105tkiem, a wtedy k\u0142opoty i trudy zwi\u0105zane z interesami nie b\u0119d\u0105 ci przeszkadza\u0142y w nauce i w modlitwie. Ale rankiem pomy\u015bla\u0142e\u015b, \u017ce jak od razu dostaniesz te tysi\u0105c rubli,to z pewno\u015bci\u0105 zaczniesz jaki\u015b wielki interes i \u017ce to ci zajmie du\u017co czasu; poprosi\u0142e\u015b wi\u0119c, \u017ceby dostawa\u0107 te pieni\u0105dze co p\u00f3\u0142 roku. Ale przed modlitw\u0105 ko\u0144cow\u0105 i to wyda\u0142o ci si\u0119 niezbyt korzystne, i pomy\u015bla\u0142e\u015b, \u017ce lepiej by by\u0142o dostawa\u0107 pieni\u0105dze co kwarta\u0142,aby tym sposobem m\u00f3c bez przeszk\u00f3d uczy\u0107 si\u0119 i modli\u0107. Ale sk\u0105d wiesz, \u017ce Niebo potrzebuje twojej nauki i twojej modlitwy? Mo\u017ce w\u0142a\u015bnie trzeba Mu twoich trud\u00f3w i k\u0142opot\u00f3w?”<\/span><\/p>\n

Rabbi Lewi Icchak z Berdyczowa zada\u0142 swemu uczniowi pytanie, kt\u00f3re mia\u0142o zmieni\u0107 jego spos\u00f3b my\u015blenia o \u017cyciu i zbli\u017cy\u0107 go do istoty najwi\u0119kszego \u015bwi\u0119ta \u017cydowskiego, stanowi\u0105cego kulminacj\u0119 Dziesi\u0119ciu Dni Pokuty – do Jom Kipur. Trudy i k\u0142opoty cz\u0142owieka s\u0105 mo\u017ce Bogu potrzebne, powiedzia\u0142 rabbi, by – jak mo\u017cna doda\u0107 – ludzie \u017cyli g\u0142\u0119biej i pe\u0142niej, byli bardziej zdolni do wewn\u0119trznej odnowy oraz – jak twierdz\u0105 niekt\u00f3rzy komentatorzy – by zaznali tej najdrobniejszej cz\u0105stki b\u00f3lu swego Boga.<\/span><\/p>\n

Jom Kipur to wyj\u0105tkowy dzie\u0144 w roku, poniewa\u017c jedna ludzi z Najwy\u017cszym. Dwudziestopi\u0119ciogodzinny post sprzyja duchowemu oczyszczeniu i przygotowuje do pojednania. Nie wolno wtenczas pracowa\u0107, je\u015b\u0107 ani pi\u0107. B\u00f3g przebacza cz\u0142owiekowi te grzechy, kt\u00f3rych ten dopu\u015bci\u0142 si\u0119 wobec Niego, natomiast o wybaczenie wykrocze\u0144 wzgl\u0119dem ludzi trzeba prosi\u0107 ich samych. Talmud m\u00f3wi: Je\u015bli kto powiada: Zgrzesz\u0119 i odpokutuj\u0119, i znowu zgrzesz\u0119 i odpokutuj\u0119 – nie b\u0119dzie mu dana mo\u017cno\u015b\u0107 odbycia pokuty. Je\u015bli powiada: Zgrzesz\u0119, a Jom Kippur mnie oczy\u015bci i odpu\u015bci, tego Jom Kippur nie oczy\u015bci, temu nie odpu\u015bci. Przekroczenia cz\u0142owieka wobec Stw\u00f3rcy Jom Kippur oczyszcza i odpuszcza. Przekrocze\u0144 cz\u0142owieka wobec drugiego cz\u0142owieka Jom Kippur nie oczy\u015bci i nie odpu\u015bci, dop\u00f3ki nie przeb\u0142aga on bli\u0104niego.<\/span><\/p>\n

[Jomma 8, w: Z m\u0105dro\u015bci Talmudu, prze\u0142. Sz. Datner i A. Kamie\u0144ska, PIW, Warszawa 1988, s. 82]<\/em><\/span><\/p>\n


\nModlitwy w synagodze rozpoczynaj\u0105 si\u0119 od \u015bpiewu Wszystkich Zobowi\u0105za\u0144 (Kol Nidre), czyli pro\u015bby o zwolnienie ze wszelkich niedotrzymanych przyrzecze\u0144 wobec Boga. Zmar\u0142ych krewnych wspomina si\u0119 poprzez odm\u00f3wienie Izkor (hebr. “Wspomnij”, “Pami\u0119taj”), grzechy wyznaje si\u0119 intonuj\u0105c Aszamnu (hebr. “Zgrzeszyli\u015bmy”), po czym b\u0142aga si\u0119 Boga o mi\u0142osierdzie. Po po\u0142udniu czyta si\u0119 Ksi\u0119g\u0119 Jonasza, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 Najwy\u017cszy wybacza wszystkim tym, kt\u00f3rzy prawdziwie prze\u017cywaj\u0105 skruch\u0119. Neila (hebr. “zamkni\u0119cie”) jest modlitw\u0105 zamykaj\u0105c\u0105, bo podczas jej odmawiania jak gdyby zamykaj\u0105 si\u0119 bramy Nieba.<\/span><\/p>\n

S\u0142owniczek przydatnych termin\u00f3w:<\/strong><\/span><\/p>\n

SZANA TOWA<\/em><\/strong><\/span>
\n Dobrego Roku!<\/span>
\n (m\u00f3wi si\u0119 w ciagu dziesi\u0119ciu s\u0105dnych dni ( mi\u0119zy Rosz Haszana i Jom Kipur))<\/span><\/p>\n

LE-SZANA TOWA TIKATEWU (WE TEHATEMU)<\/strong><\/em><\/span>
\n Oby\u015b by\u0142 zapisany (i zapiecz\u0119towany) na Dobry Rok!<\/span>
\n (m\u00f3wi si\u0119 w ciagu dziesi\u0119ciu s\u0105dnych dni ( mi\u0119zy Rosz Haszana i Jom Kipur))<\/span><\/p>\n

KETIWA TOWA<\/strong><\/em><\/span>
\n Dobrego zapisu (w Ksi\u0119dze \u017bycia)!<\/span>
\n (m\u00f3wi si\u0119 w ciagu dziesi\u0119ciu s\u0105dnych dni ( mi\u0119zy Rosz Haszana i Jom Kipur))<\/span><\/p>\n

HATIMA TOWA<\/strong><\/em><\/span>
\n Oby\u015b by\u0142 dobrze zapiecz\u0119towany!<\/span>
\n (m\u00f3wi si\u0119 w Jom Kipur)<\/span><\/p>\n

GEMAR HATIMA TOWA<\/strong><\/em><\/span>
\n Pomy\u015blnego ostatecznego zapiecz\u0119towania (w Ksi\u0119dze \u017bycia)!<\/span>
\n (m\u00f3wi si\u0119 w Jom Kipur)<\/span><\/p>\n

GAM LE-MAR<\/strong><\/em><\/span>
\n Nawzajem!<\/span><\/p>\n

\n
<\/p>\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rosz Haszana SZANA TOWA – wszystkim rodzinom Reunion’68. Rosz Haszana to pocz\u0105tek \u017cydowskiego roku, rocznica stworzenia \u015bwiata i jedno z najwa\u017cniejszych \u015bwi\u0105t w \u017cydowskim kalendarzu. Obchodzone jest pierwszego i drugiego dnia miesi\u0105ca Tiszrei. W tym roku (wed\u0142ug kalendarza gregoria\u0144skiego) rozpocznie si\u0119 w 22 wrzesnia po zachodzie s\u0142o\u0144ca. Wed\u0142ug kalendarza \u017cydowskiego zako\u0144czy si\u0119 rok 5785 i […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1963"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1963"}],"version-history":[{"count":30,"href":"https:\/\/www.reunion68.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1963\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3054,"href":"https:\/\/www.reunion68.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1963\/revisions\/3054"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1963"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}